MAKALELER
TÜBİTAK /SOBAG 1001 Projesi / Proje No. 112K172
Türkiye'de Dış Politika Krizlerinde Karar Verme ve Kriz Yönetimi Süreç Analizi

logotdp

Üye Giriş

Sitemize Hoş Geldiniz

Yine Bekleriz, Dileriz Yararlı Olmuştur...

The JDP’s Changing Discursive Strategies towards Israel: Rhetoric vs. Reality

  • Üye Kayıt
Fuat Aksu

Fuat Aksu


Türkiye'nin Dış Politika Krizlerinde Devlet Dışı Aktör Tartışması

İncelemekte olduğumuz dış politika krizlerinde doğal olarak krizin taraflarından biri Türkiye'dir. Ancak krizin diğer tarafını belirlemek her zaman her krizde o denli kolay gözükmemektedir. İncelediğimiz 34 kriz içerisinde bazı krizlerde devlet dışı aktörlerin krizin tetiklenmesinde rol oynadığı, krizin konusunu oluşturduğu ve/ya doğrudan krizin tarafı olarak süreci etkilediği görülmektedir. Uluslararası sistemde hâlâ temel aktör devletler olmakla birlikte uluslararası örgütler, uluslararası veya çok uluslu şirketler, sivil toplum kuruluşları, çıkar-baskı kuruluşları, ulusal bağımsızlık hareketleri, terör örgütleri hatta kimi zaman bireyler "aktör" olarak görülmektedir.


Araştırma Süreci...

 

Projemizde 1923-2015 Cumhuriyet Dönemi Türkiye dış politikasında gerçekleşen "dış politika krizleri"ni incelerken bir tür yapı sökümü gerçekleştirdik.

İlk aşamada bir gelişmenin karar alıcılar bakımından kriz olarak kabul edilebilmesi için hangi özelliklere sahip olması gerektiğine dair kriz yönetimi-analizi literatüründe var olan tartışmalardan da yararlanarak projenin [dış politika] kriz tanımını oluşturduk. Bu tanım aşağıda görülebileceği üzere C. Hermann ve M. Brecher'ın geliştirmiş olduğu kriz tanımlarının esnek bir bileşkesini yansıtmaktadır.

Projemizde esas aldığımız [dış politika] kriz tanımına göre;

İster algısal ister gerçeklik taşısın “kriz” olarak kabul edilen sözsel-eylemsel durum karar alıcı bakımından genellikle aşağıdaki özellikleri taşır:

Buna göre;

•             karar alıcının dış politika gündemini meşgul edebilecek herhangi bir konuda

•             aniden veya belli bir zaman dilimi içerisinde gelişen,

•             karar alıcının algısında ve/ya gerçekliğinde temel değer ve önceliklerinde bir değişiklik yapmaya zorlayan,

•             karar alıcı bakımından risk, tehlike, tehdit, saldırı olarak algılanan,

•             karar alıcıyı mevcut kısıtlı seçenekler arasında bir tercih yapmak ve karar vermek zorunda bırakan,

•             verilen karar dolayısıyla doğrudan muhatap aktör ve/ya aktörlerle bir askeri çarpışma-savaşa girme olasılığı içerebilen durumlar karar alıcı için kriz olarak kabul edilir.

İlerleyen aşamada Türkiye'nin dış politika tarihi taranarak karar alıcının yukarıdaki kriz tanımına uygun davranışları araştırıldı. Bu süreçte saptanan "kriz"lerden dış politika krizleri listelendi.

Listelenen [dış politika] krizlerinin her biri haftalık toplantılarımızda proje grubumuzun üyeleri arasında tartışılarak kriz yönetim süreci analiz edildi. Üç yıllık bir çalışmanın ürünü olarak kapsamlı bir kriz analiz tablosu oluşturmak mümkün oldu.

Bütünleşik tabloda;

Birinci Modül, kriz olarak kabul edilen sözsel-eylemsel gelişme hakkında özet / temel bilgileri içermektedir.

İkinci Modül, kriz anında ve sürecinde krizin taraflarının sahip oldukları karar alma yapısı hakkında bilgileri içermektedir.

Üçüncü Modül, kriz sürecinde taraf aktörlerin yapısal özellikleri hakkında bilgileri içermektedir.

Dördüncü Modül, karar alma sürecinde öne çıkan liderler ve iletişimin düzeyi hakkında bilgiler içerir.

Beşinci Modül, kriz sürecinde bölgesel ve uluslararası sistem ve gündemleri hakkında bilgi içerir.

Altıncı Modül, kriz olarak kabul edilen sözsel-eylemsel durumun uyuşmazlık-çatışma-kriz ilişkisi hakkında bilgi vermektedir.

Yedinci Modül, kriz yönetim evresi hakkında bilgi içerir.

Sekizinci Modül, kriz analizi bakımından kriz yönetim sürecinin işleyişine dair temel bilgiler hakkında veriler içermektedir.

Dokuzuncu Modül, kriz sürecinde üçüncü aktörlerin [devlet ve/ya uluslararası örgüt] rolü hakkında verileri içermektedir.

Onuncu Modül, krizin sonlandırılması ve kriz sonrası sürecin niteliğine ilişkin veriler içermektedir.

 

Modüllerdeki ölçütler bir dış politika krizinin yönetim ve analiz süreci hakkında bilgi vereceğini düşündüğümüz seçenekleri yansıtmaktadır. Dolayısıyla veriler özünde dış politika karar alma yapısı ve süreci, kriz yönetim süreci hakkında analiz yapmayı kolaylaştıracaktır.

Her bir krizin özgün niteliği dikkate alındığında kriz yönetiminde kullanılacak stratejiler oluşturulması zordur. Dolayısıyla her bir kriz kendi özelinde bir kriz yönetim sürecinin izlerini yansıttığı için özgündür. Bununla birlikte devletler uluslararası sistemde ilişkilerinde uyuşmazlık, çatışma ve krizlerden arınmış bir ortamda değildir. Uyuşmazlık, çatışma ve krizler devletlerin dış politika ve kriz yönetim kültürlerinin oluşmasında önemli işleve sahiptir. Kriz ve savaşların devletler için her türden maliyetinin giderek artmakta oluşu karar alıcıları kurumsal kültürleri içerisinde ön alıcı - önleyici hazırlık ve senaryolarını oluşturmaya yöneltmektedir. Krizler eğer çıkmadan önlenebilir ise devletlerin işbirliği ve istikrarın sürekliliğini sağlaması mümkün olabilecektir.  Diğer bir ifadeyle, çözülemeyen uyuşmazlık ve çatışmaların krizler hatta savaşlar doğurması olasıdır.

T.C. BAŞBAKANI İSMET İNÖNÜ'NÜN A.B.D.BAŞKANI LYDON B. JOHNSON'A CEVABI
13 Haziran 1964

Sayın Başkan,
5 Haziran tarihli mesajınızı Büyükelçi Hare'in delaletiyle almış bulunuyorum. Kıbrıs'ta Garanti Antlaşması gereğince ferdî hareket hakkını kullanma kararını arzunuz veçhile talik ettik. Mesajınıza hâkim olduğunu buyurduğunuz açık kalplilik ve dostluk hislerine dayanarak, ben de size cevabımda durumu ve düşündüklerimizi tam bir samimiyetle izaha çalışacağım.

Pazartesi, 29 Haziran 2015 11:13

1964 Johnson Mektubu Krizi Seçilmiş Kaynaklar

1964 Johnson Mektubu Krizi Seçilmiş Kaynaklar


 

 

 

 

  • Fahir Armaoğlu, Belgelerle Türk - Amerikan Münasebetleri, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1991, ss. 270-276.
  • Haluk Şahin, Johnson Mektubu, İstanbul: Gendaş Yay., 2002.
  • Nihat Erim, Bildiğim ve Gördüğüm Ölçüler İçinde Kıbrıs, Ankara,Ajans-Türk Yay.,
  • Murat Sarıca, Erdoğan Teziç, Özer Eskiyurt, Kıbrıs Sorunu, İstanbul: Fakülteler Matbaası, 1975.

 

 

 

 

1996 Kardak Kayalıkları Krizi Seçilmiş Kaynaklar Listesi


 

Salı, 02 Haziran 2015 11:11

TCG Muavenet Krizi-Hukuksal Metinler

muave21TCG Muavenet Muhribi'nin 1 Ekim 1992 tarihinde USS Saratoga Uçak Gemisi'nden atılan iki Sea Sparrow füzesi ile vurulması sonrasında mağdurların açmış olduğu davalar, bunlara ilişkin olarak verilen kararlar ve yardımcı belgeler aşağıdaki adreslerden incelenebilir:

 


 

 

 

 

 

 

 

emrahutkutdpEmrah Utku Gökçe, 1974 KIBRIS KRİZİ’NDE CHP-MSP KOALİSYON HÜKÜMETİNİN KARAR ALMA SÜRECİ 

Türk Dış Politikasında Kriz Yönetimi ve Zorlayıcı Diplomasi Dersi, Güz 2014 Seminer Çalışması.Yıldız Teknik Üniversitesi, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Doktora Programı.

burcutez
BURCU AKPINAR, "AKP Hükümetlerinin Dış Politika Söylem ve Pratiği:İnşacı Perspektiften Bir Analiz",  Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2015.

 

Cumartesi, 27 Eylül 2014 17:08

TDP Krizleri Anasayfaları

Türk Dış Politikası Krizleri Ana Sayfa Erişimi...

 

Soldaki menüden krizlere ilişkin anasayfalara erişebilirsiniz.

 


 

Site İstatistikleri

Bugün205
Dün331
Bu Hafta1535
Bu Ay2184
Toplam608442

Visitor Info


Who Is Online

2
Online

Cuma, 07 May 2021 13:50

S5 Quick Contact

S5 Box

Üye Giriş

Sitemize Hoş Geldiniz

Yine Bekleriz, Dileriz Yararlı Olmuştur...