1992 Nahçivan Krizi Bütünleşik Tablo
TÜBİTAK /SOBAG 1001 Projesi / Proje No. 112K172
Türkiye'de Dış Politika Krizlerinde Karar Verme ve Kriz Yönetimi Süreç Analizi

logotdp

Üye Giriş

Sitemize Hoş Geldiniz

Yine Bekleriz, Dileriz Yararlı Olmuştur...

  • Üye Kayıt
Perşembe, 10 Ekim 2013 18:27

1992 Nahçivan Krizi

Yazan
Ögeyi Oylayın
(0 oy)

TÜRKİYE DIŞ POLİTİKA KRİZLERİ
KRİZ YÖNETİMİ BÜTÜNLEŞİK ÖZET TABLOSU   
         
GENEL BİLGİLER                 KRİZİN ADI NAHÇIVAN KRİZİ -Krizi en iyi tanımlayacak jenerik ismin girilmesi   
DIŞ POLİTİKA KRİZİ AKTÖRLERİ Türkiye-Ermenistan -Krizin doğrudan tarafı olan ülkelerin isimlerinin girilmesi  
KRİZİ TETİKLEYEN BİRİM ERMENİSTAN (Devlet) -Krizin tetiklenmesine yol açan sözel/eylemsel davranışı kim gerçekleştiriyor? Devlet / Devletdışı  
HÜKÜMET YAPILARI  TÜRKİYE -Kriz anında mevcut siyasal rejim ve yönetim sistemi hakkında bilgi verilir  Koalisyon Hükümeti (DYP-SHP)
  KARŞI TARAF -Kriz anında mevcut siyasal rejim ve yönetim sistemi hakkında bilgi verilir. Çoğunluk Hükümeti (Ermeni Ulusal Kongresi)
SEÇİLMİŞ KARAR ALMA SÜRECİ AKTÖRLERİ TÜRKİYE    
  DEVLET BAŞKANI Turgut Özal  
  BAŞBAKAN Mesut Yılmaz  Süleyman Demirel, Tansu Çiller
  DIŞİŞLERİ BAKANI Hikmet Çetin  
  SAVUNMA BAKANI H. Barlas Doğu Nevzat Ayaz
  İÇİŞLERİ BAKANI İsmet Sezgin
Beytullah Mehmet Gazioğlu
Beytullah Mehmet Gazioğlu/Nahit Menteşe
  GNKUR BAŞKANI Doğan Güreş  
  BÜYÜKELÇİ/DANIŞMAN/BÜROKRAT/ BM Daimi temsilcisi Mustafa Akşin  
  BÜYÜKELÇİ/DANIŞMAN/BÜROKRAT/    
  ERMENİSTAN    
  DEVLET BAŞKANI Levon Ter Petrosyan  
  BAŞBAKAN Vazgen Manukyan  Gagik Harutyunyan /Khosrov Harutyunyan 
  DIŞİŞLERİ BAKANI Raffi Ovanisyan  
  SAVUNMA BAKANI Vazgen Sargsyan  
  İÇİŞLERİ BAKANI    
  GNKUR BAŞKANI Norat Ter-Grigoryan  
  BÜYÜKELÇİ/DANIŞMAN/BÜROKRAT/    
  BÜYÜKELÇİ/DANIŞMAN/BÜROKRAT/    
       
ÇATIŞMA - KRİZ İLİŞKİSİ   -Kriz bir çatışma sürecinde tetikleyici bir sözsel/eylemsel [askeri] girişimin devamında ortaya çıkıyor ise çatışma-kriz ilişkisini açıklayacak bilgi girilir Tekrarlanmayan Uyuşmazlık-Çatışma İçinde Kriz
KRİZİ TETİKLEYEN OLAY   -Çatışmayı krize tetikleyen somut-özgül sözsel/eylemsel davranışın ne olduğu açıkça belirtilir  Ermenistan'ın Türkiye'nin sınırlarını tanımaması ve toprak talebi/ Ermenistan'ın saldırılarının Nahçıvan'a yönelmesi
KRİZİN SÜRESİ  KRİZİN TETİKLENME TARİHİ -Krizi başlatan tetikleyici davranışın ortaya çıktığı tarih açıkça belirtilir 18 Mayıs 1992
  KRİZİN SONA ERME TARİHİ -Krizin sonlanma tarihi açıkça belirtilir 12 Eylül 1993
KRİZİN TİPİ      
  Tarafları Açısından -Krizin analizi için tarafları açısından açık bilgi verilir  
  Çıktığı Coğrafya Açısından -Krizin ortaya çıktığı coğrafya açısından açık bilgi verilir Kafkasya
  Kriz - Zaman İlişkisi Açısından -Krizin analizi açısından ortaya çıkış zamanı hakkında açık bilgi verilir Soğuk Savaş’ın son döneminde ABD ve SSCB arasında güç mücadelesinin arttığı  “İkinci Soğuk Savaş” yaşanmıştır. Bu rekabet ortamında ABD’nin başlattığı büyük bütçeli Yıldız Savaşları projesi SSCB’nin iflasında rol oynamıştır. 1989’da Berlin Duvarı’nın yıkılması ve 1991’de Sovyetler Birliği’nin çökmesi ile iki kutuplu sistem yerini çok kutuplu sisteme bırakmıştır. Bu yeni dünya düzeni içerisinde ABD öncü durumdadır
  Krizi Çıkaran Tarafın Niyeti Açısından -Kriz yaratacak sözsel/eylemsel davranışı gerçekleştiren tarafın niyetine ilişkin bilgi verilir Dolaylı kriz
KRİZİ TETİKLEYEN OLAY     OLAYIN KATEGORİSİ -Krizi tetikleyen olayın kategorisi hakkında açık bilgi verilir Siyasi, askeri, hukuki /dolaylı şiddet/fiili durum yaratma/şiddet içermeyen askeri tepki
  KRİZİN TETİKLEYİCİSİ -Krizi tetikleyen eylem hakkında açık bilgi verilir Nahçıvan'a yönelik askeri şiddet
  KRİZ TETİKLEYİCİSİNİN ŞEKLİ -Krizi tetikleyen eylemin şekli açık bilgi verilir dolaylı askeri şiddet
  KRİZİ TETİKLEYEN OLAYA İLK TEPKİ -Krizi tetikleyen davranışa karşı geliştirilen tepkisel davranış hakkında açık bilgi verilir sözlü, siyasal, şiddet içermeyen askeri
KRİZ YÖNETİM ANALİZ SÜRECİ         KRİZ YÖNETİM EVRESİ                KRİZ BAŞLANGIÇ EVRESİ -Krizin tetikleyicisi olan davranışın içinde gerçekleştiği çatışma sürecinin uyaranlarının algılanması, değerlendirilmesine ilişkin evre 1992’den itibaren Nahçıvan’da yoğun çatışmalar yaşanmıştır. 3 Mayıs 1992 tarihinde Ermeni çeteler Nahçıvan’a saldırmış, Türkiye sınırına yakın köylere topçu ateşi açmıştır. 7 Mayıs’ta Günnük köyünü ve Şuşa kenti ele geçirilmiştir. Ermeni çeteler Azeri güçlerinin savunması karşısında geri çekilmişlerdir. 18 Mayıs 1992 tarihinde Ermeniler, Sederek’e saldırı düzenlemiştir.   Sederek Türkiye ile Nahçıvan arasındaki sınır bölgesinde olması açısından stratejik önemi haizdir. Sederek’in düşmesi durumunda Türkiye ile Nahçıvan arasında sınır bağı kopmuş olacaktır. Sederek’e gerçekleşen Ermeni saldırıları Türk karar alıcılar açısından krizi tetikleyen bir gelişme olmuştur. Bu tarihten sonra Türk karar alıcılar arasında askeri müdahaleye ilişkin yoğun tartışmalar başladı.
  TIRMANMA EVRESİ -Krizin tetikleyicisi söz ve eylemin gerçekleştiği evre; savunmacı taraf için kriz algısına bağlı olarak tepki verme zorunluluğunun tartışıldığı süreç 3 Eylül 1993 tarihinde Türk karar alıcılar bölgeye asker gönderme konusunu tartıştı. Aynı tarihte  TSK’ya ait jet uçaklarının Türkiye-Ermenistan sınırında keşif uçuşu yapması Türk karar alıcılar açısından krizin tırmandığını göstermektedir. 11 Eylül 1993 tarihinde Ermenistan sınırına TSK tarafından tank, top, uçaksavar, zırhlı personel taşıyıcı, havan birlikleri ile yığınak yapılmaya başlaması ile Türk karar alıcılar açısından krizin tırmandırmaya devam etmiştir. Ermeni askerleri de sınırın diğer tarafında eş zamanlı olarak siper kazmaya başlaması Türkiye’nin sınırdaki askeri hareketliliğinin Ermenistan tarafından tehdit olarak algılandığı ve bir kriz durumu oluştuğunu göstermektedir. 12 Eylül’de Türkiye’nin Nahçıvan-Ermenistan sınırında yerleştirilen tank, top, uçaksavar ve uzun menzilli ağır topların namlularının Ermenistan’a çevrilmesi iki taraf arasında gerilimin arttığının işaretidir
  KRİZ EVRESİ -Savunmacı tarafın krize özgü tepkisini kararlaştırdığı ve uyguladığı evre; kriz bu evrede yatay veya dikey tırmanabilir. Kriz yönetimi stratejilerine bağlı olarak stres ve gerginliğin yumuşamasına doğru gidiş... 12 Eylül 1993 tarihinde Türkiye ve Ermenistan savaşın eşiğine gelmiş, ancak bu tarihten sonra çatışmaların kesintiye uğraması neticesinde Nahçıvan konusu iki ülkenin dış politika gündeminden çıkmıştır. 
  KRİZ SONRASI EVRE -Taraflar arasında krizi sonlandıracak girişimlerde başarı sağlandığı takdirde kriz evresi sona erer. Sonrasında ise etkilerin gözlendiği evre başlar.
Türk karar alıcıları açısından kriz sona erse de  Nahçıvan’daki çatışmalar  ara ara devam etmiştir. 1 Haziran 1994 tarihinde Ermeni güçleri Sederek bölgesini topçu ateşine tutmuş, Sederek’in Günnet köyüne girip, bölgeye ait tepeleri ele geçirmişlerdir. Çatışmalar 1996 yılında tekrar şiddetlenmiş, Şubat ayında Nahçıvan’a bağlı Yerashavan köyünde Azeri ve Ermeni birlikleri arasında çatışmada birçok kişi yaşamını yitirmiştir.
KRİZİN VE KRİZ YÖNETİMİNİN ÖZELLİKLERİ         KRİZ YÖNETİM STRATEJİLERİ                  ALGILANAN TEHDİDİN CİDDİYETİ -Karar alıcının "kriz"i tetikleyen söz ve eyleme temel değer, öncelikleri bakımından yüklemiş olduğu önem ve anlamın ölçüsü hakkında bilgi verir. Karar alıcı için tehdit ve saldırı ciddiyeti yüksek ise buna uygun kriz yönetim stratejileri seçilir. Nahçıvan'ın toprak bütünlüğü
  RAKİBİN KRİZ YÖNETİM STRATEJİSİ -Krizi tetikleyen eylemi gerçekleştiren tarafın kriz yönetim stratejisi hakkında bilgi verir. sınırlı, tersine çevrilebilir tepki 
  RAKİBİN KRİZ YÖNETİM TEKNİĞİ -Rakibin kriz sürecinde hangi kriz yönetim tekniklerinden yararlandığı hakkında bilgi verir. şiddet içeren çözüm, şiddet içermeyen çözüm
  TÜRKİYE'NİN KRİZ YÖNETİM STRATEJİSİ -Türkiye'nin kriz sürecinde uygulamış olduğu kriz yönetim strtejileri hakkında bilgi verir. Zorlayıcı Diplomasi 
  TÜRKİYE'NİN KRİZ YÖNETİM TEKNİĞİ Türkiye'nin kriz yönetim sürecinde hangi kriz yönetim tekniklerinden yararlandığı hakkında bilgi verir. Şiddet İçermeyen Askeri
  ŞİDDET SEVİYESİ -Kriz yönetim sürecinde taraflar arasında askeri şiddetin düzeyi hakkında bilgi verir. Şiddetten kasıt zarar verici silahlı çatışmanın gerçekleşmesidir. 11 Eylül 1993 tarihinde Ermenistan sınırına TSK tarafından tank, top, uçaksavar, zırhlı personel taşıyıcı, havan birlikleri ile yığınak yapılmaya başlandı. Ermeni askerleri de sınırın diğer tarafında eş zamanlı olarak siper kazmaya başlamıştır. 12 Eylül’de Türkiye’nin Nahçıvan-Ermenistan sınırında yerleştirilen tank, top, uçaksavar ve uzun menzilli ağır topların namlularının Ermenistan’a çevrilmesi gerilimin arttığının işaretidir. Ancak iki taraf arasında sıcak çatışma yaşanmamıştır.
ÜÇÜNCÜ AKTÖRLERİN YAKLAŞIMI       3. AKTÖR / UA ÖRGÜTLER     3. AKTÖR MÜDAHİL ÖRGÜT -Üçüncü  aktör olarak hangi uluslararası, bölgesel örgütlerin krizi sonlandırmaya yarayacak girişimlerde bulunduğuna ilişkin bilgi verir. Herhangi bir müdahil örgüt yok.
  3. AKTÖR ULUSLARARASI ÖRGÜT MÜDAHALESİ -Kriz sürecinde üçüncü aktörler olarak uluslararası, bölgesel örgütlerin krizi sonlandırmak amacıyla yapmış oldukları girişimlerin niteliği hakkında bilgi verir. Herhangi bir uluslar arası müdahil örgüt yok.
3. AKTÖR / DEVLETLER     3. AKTÖR DEVLET -Üçüncü  aktör olarak hangi devletlerin, krizi sonlandırmaya yarayacak girişimlerde bulunduğuna ilişkin bilgi verir. Türkiye'nin Nahçıvan'ın toprak bütünlüğü ile ilgili endişeleri Rusya, ABD'ye anlatılmıştır.
  3. AKTÖR DEVLET MÜDAHALESİ -Kriz sürecinde üçüncü aktörler olarak devletlerin, krizi sonlandırmak amacıyla yapmış oldukları girişimlerin niteliği hakkında bilgi verir. dostane girişim
KRİZİN SONUCU     SONUCUN ŞEKLİ -Krizin  taraflar arasında hangi şekilde sonlandırıldığı hakkında  bilgi vermektedir. üstünlük sağlayıcı, zamanla unutulma
KRİZ SONRASI STATÜ     -Kriz sonlandırılmış ise kriz sonrası süreçte taraflar arasındaki ilişkilerde nasıl bir statünün ortaya çıktığı hakkında  bilgi vermektedir. statüko ante
         
KAYNAK ÖNERİSİ REFERANS ADI      
1 Salih Sılay Koçer, The Impact of Mountainous Karabagh Conflict on Nakhchevan Autonomous Republic of Azerbaijan,  Review of Armenian Studies 9 (3): 2005 
2 Nicholas W. Miller, “Nagorno-Karabakh: A War without Peace,” Kristen Eichhensehr ve W. Michael Reisman (ed.) Stopping Wars and Making Peace: Studies in International Intervention, Leiden ve Boston: Martinus Nijhoff Publishers, 2009
3 Simon Gwyn Roberts, Shades of Expression: Online Political Journalism in the Post-colour Revolution Nations ,Chester: University of Chester Press,  2013, 
4 Yazar Adı, Soyadı, Kitap Adı, yayın Yeri: Yayınevi, Yıl
5 Yazar Adı, Soyadı, Kitap Adı, yayın Yeri: Yayınevi, Yıl
6 Yazar Adı, Soyadı, Kitap Adı, yayın Yeri: Yayınevi, Yıl
7 Yazar Adı, Soyadı, Kitap Adı, yayın Yeri: Yayınevi, Yıl
8 Yazar Adı, Soyadı, Kitap Adı, yayın Yeri: Yayınevi, Yıl
9 Yazar Adı, Soyadı, Kitap Adı, yayın Yeri: Yayınevi, Yıl
10 Yazar Adı, Soyadı, Kitap Adı, yayın Yeri: Yayınevi, Yıl

 

Okunma 748 kez Son Düzenlenme Salı, 12 Temmuz 2016 15:49

Yorum yapın

(*) ile işaretlenmiş zorunlu alanların tümünü doldurduğunuzdan emin olun. HTML kodları kullanılamaz.

TDP KRİZ ANA SAYFALARI

1924-1926 Musul Krizi

1927 Bozkurt-Lotus Krizi

1930 Küçük Ağrı Krizi

1935 Bulgaristan Krizi

FA -Hatay Krizi Sayfası

FA -1942 Struma Krizi

1945 Sovyet Talepleri Krizi

1955 6-7 Eylül Krizi

1957 Suriye Krizi

1958 Irak Krizi

1964 Johnson Mektubu Krizi

1964 Kıbrıs Krizi

1967 Kıbrıs Krizi

1970-1974 Haşhaş Krizi

1974 Kıbrıs Krizi

1974-1976 Ege Denizi Krizi

1974-1980 NOTAM-FIR Krizi

FA -1981 Limni Krizi

1987 Ege Denizi Krizi

1989 Bulgaristan Göç Krizi

1989-1990 Batı Trakya Krizi

1988-1991 Iraklı Sığınmacılar Krizi

1992 Nahçivan Krizi

1992 TCG Muavenet Krizi

1994 Ege Denizi Casus Belli Krizi

1996 Kardak Kayalıkları Krizi

1997 S-300 Füzeleri Krizi

1998 Suriye (Öcalan) Krizi

2003 Süleymaniye (Çuval) Krizi

2003 Doğu Akdeniz MEB Krizi

2010 Mavi Marmara Krizi

2011 Suriye Krizi

2014 İŞİD Rehine Krizi

2015 Süleyman Şah Türbesi Krizi

Site İstatistikleri

Bugün146
Dün377
Bu Hafta2630
Bu Ay13967
Toplam680389

Visitor Info


Who Is Online

1
Online

Cuma, 22 Ekim 2021 05:53

S5 Quick Contact

S5 Box

Üye Giriş

Sitemize Hoş Geldiniz

Yine Bekleriz, Dileriz Yararlı Olmuştur...